chinches تصویر انتقال محققان تصویری فناوری

chinches: تصویر انتقال محققان تصویری فناوری استفاده شرکت ادوبی فناوری

گت بلاگز اخبار فرهنگی و هنری با محمدعلی نجفی خارج از گود «سربه‌داران»

محمد علی نجفی که همچنان آرزوی ساخت فیلم سینمایی «خداوند الموت» را دارد، می‌گوید: «حرفه‌ام سینما نیست و سینماگر حرفه‌ای نیستم ولی دغدغه‌ام سینماست.»

با محمدعلی نجفی خارج از گود «سربه‌داران»

با محمدعلی نجفی خارج از گود «سربه داران»

عبارات مهم : سینما

محمد علی نجفی که همچنان آرزوی ساخت فیلم سینمایی «خداوند الموت» را دارد، می گوید: «حرفه ام سینما نیست و سینماگر حرفه ای نیستم ولی دغدغه ام سینماست.»

محمدعلی نجفی، معمار، فیلم نامه نویس و کارگردان ایرانی است که در اصفهان متولد شده است و کارهای متعددی از کارگردانی گرفته تا نویسندگی، بازیگری، تهیه کنندگی و طراحی صحنه و لباس را در کارنامه ی هنری اش در مقاطع متفاوت ثبت کرده است.

او علاوه بر فعالیت هنری، نخستین مدیر سینمایی بعد از انقلاب اسلامی هم بوده است.

به بهانه ی بزرگداشت خالق «سربه داران»، «گزارش یک قتل»، «جنگ اطهر» و «عشق طاهر» در جشنواره ی فیلم فجر، این هنرمند در یک عصر زمستانی در منزل اش در «اُزگل» میزبان خبرنگاران ایسنا شد.

خانه ای که معماری اش حکایت از این داشت که تحصیلات محمد علی نجفی و سابقه اش در معماری این منزل را متفاوت کرده هست. منزل ای که نمای بیرونی اش و حوض آبی فیروزه ای آن بگونه ای است که گویی مهمانان را با استقبالی گرم به منزل دعوت می کند.

محمدعلی نجفی در اغلب گفت وگوهایش راجع به ی اثر ماندگارش سریال «سربه داران» مورد پرسش قرار می گیرد ولی این بار از ابتدای گفت وگو قرار گذاشتیم که راجع به ی دیگر فعالیت های هنری اش و چگونگی ورودش به عرصه ی هنری گفت وگو کنیم.

با محمدعلی نجفی خارج از گود «سربه‌داران»

در ادامه مشروح گفت وگوی ایسنا را با محمد علی نجفی می خوانید:

مهندس محمدعلی نجفی آیا از معماری به سراغ تئاتر و سینما رفت؟
ماجرا به دوره دبیرستان برمی گردد که وارد فعالیت سیاسی شدم. آنجا بود که با سینما و رمان که نمایان شدن مدرنیته هستند، مواجه شدم و به نظرم تنها مولودی که متولد مدرنیته هست، سینماست. این گرایش من به پرسشها سیاسی به عنوان یک فرد مذهبی و آشنایی با آیت الله طالقانی، مهندس بازرگان و دکتر شریعتی مرا به این سمت کشاند و فضای مرا که یک معمار هستم ولی گرایشات ایدئولوژیک دارم، نقاشی می بینم و رمان می خوانم به اینکه مدرنیته را بفهمم و سینما را از این دید ببینم، کشاند. گرایشات سیاسی من باعث شد به سمت فیلم هایی بروم که مثل سینمای مدرن فرانسه و ایتالیا زیربنای سیاسی و اجتماعی دارند.

بعد از آشنایی ام با دکتر شریعتی بنا می شود که در حسینیه ارشاد یک کلاس تئاتر و هنر برگزار کنیم و مسئول این کلاس باشم (حدود سال 45). در آن سال ها چند نمایشنامه به کارگردانی خودم اجرا شد، در ابتدا به درخواست دکتر شریعتی نمایشنامه ی «ابوذر» به صحنه رفت؛ نمایشنامه ای که قبلا به وسیله داریوش ارجمند در مشهد اجرا شده است بود، سپس نمایش «هیأت متوسلین به شهدا» و سپس نمایش «سربه داران» در حسینیه ارشاد روی صحنه رفت که می گویند یکی از دلایل بسته شدن حسینیه ارشاد اجرای همین نمایش «سربه داران» بود که فقط یک شب به صحنه رفت.

یادم است آن نمایش بروشور تندی هم داشت که خود دکتر شریعتی نوشته بود و بعدها تحت عنوان «تشیع سرخ» به چاپ رسید. در آن آمده بود که «شیعه با “نَه” علی (ع) شروع می شود؛ نه به حکومت حاکم.»

بخش زیادی از نمایشنامه «سربه داران» را خود آقای شریعتی نوشت؛ البته در ابتدا من و فخرالدین انوار آن را نوشته بودیم ولی بعد از اینکه دکتر شریعتی فُرم نمایشنامه را دید، گفت؛ «در این نمایشنامه فرم نیرومند تر از محتواست» بنابراین ۴۸ ساعت روی آن کار کرد و سپس نمایشنامه ای ایجاد شد که به لحاظ اجرا هم بسیار مدرن بود. در واقع بازیگران از بین تماشاچیان می آمدند و دکور آن مانند تعزیه که تماشاچیان در سه طرف صحنه نشسته بودند، شکل گرفته بود.

این نمایش فقط یک شب به اجرا رفت و بلیت اش هم ۲۰ ریال بود و ما فقط به خاطر اینکه نمایش نظم داشته باشد و فضای مان محدود بود، بلیت فروخته بودیم وگرنه در مکان های مذهبی بلیت به فروش نمی رفت. نمایش «سربه داران» از چند تابلو تشکیل شده است بود؛ بین هر تابلو چراغی قرار داشت که خاموش و روشن می شد و در این حین موسیقی پخش می شد. این جهت نخستین بار اتفاق افتاد که در یک مکان مذهبی موسیقی پخش شد، همه این ها یک نوع ساختارشکنی بود.

اتفاقی که در شب اول اجرا افتاد این بود که بین یکی از این تابلوها که چراغ خاموش شد، از بین تماشاچیان یک نفر بلند گفت: “کورش آسوده بخواب که ما بیداریم.” در واقع این حرف از آنجا آمد که مدتی قبل محمدرضا پهلوی در مراسم خوش حالی های ۲۵۰۰ ساله این جمله را بیان کرده بود، البته این اتفاق جهت من قابل آینده نگری بود. در آخر نمایش که از من به عنوان کارگردان درخواست کردند به روی صحنه بیایم، هیچ کس دست نزد و همه بهت زده مرا نگاه می کردند.

یکی از مادرانی که در جمع تماشاچیان بود، با نگرانی گفت که” قرار است امشب چه بلایی سر تو بیاید.” چون در یک جامعه مذهبی کسی فکرش را نمی کرد که بشود اسمی از تئاتر، موسیقی و سینما آورد و اگر کسی می خواست به سینما برود مخفیانه این اتفاق می افتاد و حالا همه دلواپس من بودند ولی با این وجود آن شب نمایش تا آخر اجرا شد.

برای روز بعد ما به مخاطبان اطلاع دادیم که بیایند و بلیت هایشان را بعد بدهند، چون نمایشی اجرا نخواهد شد. به خاطر ندارم که چند نفر بلیت هایشان را بعد آوردند ولی یک فرد تُرک زبان جلو آمد بلیت اش را سمت من گرفت و گفت؛ “این بلیت چند می ارزد؟!” گفتم دو تومان. گفت؛ اگر ۲۰۰۰ تومان هم به من بدهی من این بلیت را به تو نمی دهم! من بغض کردم و حس عجیبی داشتم، فضای خاصی ایجاد شد و نمایش هم دیگر به اجرا نرفت.

پس به نظر می آید همه تئاترهای شما فقط یک شب اجرا شدند؟
بله. بعد از انقلاب هم من تئاتری کار نکردم و تئاترهای قبل از انقلاب هم همه یک شب اجرا شدند؛ همه هم مسئله ساز بودند.

من تا انتهای «سربه داران» کسی هستم که ایدئولوژیک به کلیت هنر نگاه می کند. بعد از این به نظرم رسید که این طور نیست چون پیش از انقلاب فروپاشی جهت فستیوالی به مسکو رفته بودیم؛ فضایی در آنجا دیدم و به این نتیجه رسیدم که دوره ایدئولوژی تمام شده است است و نظام آن ها (شوروی) به زودی تمام می شود.

یعنی بعد از «سربه داران» به این نتیجه رسیدید که دیگر نگاه ایدئولوژیک به هنر نداشته باشید؟
بله همین طور هست. فیلم «گزارش یک قتل» را اگر ببینید، بازیگر تصویر «لنین» را در می آورد، خاکش را می گیرد و می گوید خراب تر از آن است که بشود آبادش کرد. تمام هنر دکتر شریعتی در این بود که از دین و مذهب ایدئولوژی بسازد. اینکه الان کسانی نقدش می کنند نیز به همین علت هست، من به او ارادت دارم و بسیار از او آموخت ولی این حق طبیعی است که دوره ایدئولوژی تمام شده است و به همین علت من به سمت مدرنیته کشانده می شدم و نمایان شدن اش در سینما برایم بروز می کرد.

بعد از ساختن فیلمی به بزرگی «سربه داران»، اثری را تولید کردم با سه بازیگر به نام «لوحه صفورا» کاری است که سناریو ندارد ولی هنوز هم آن را دوست دارم.

چون نمایان شدن مدرنیته را در سینما می دیدید دیگر سراغ تئاتر نرفتید؟
به این علت به سراغ تئاتر نرفتم که امکانش نبود. همان موقع هم تصمیم داشتیم که فیلم بسازیم. از کامران شیردل که سناریویی داشت اگر اشتباه نکنم به نام «زینب» نوشته گلی ترقی که خواستم فیلمش را بسازد ولی خودش نپذیرفت. یکی از دلایلش این بود که آیا باید حسینیه ارشاد سرمایه گذاری کند؟! هنوز هم از این اتفاق ناراحتم که آیا آن فیلم ساخته نشد چون فوق العاده بود این ها باز هم از همان نگاه ایدئولوژیک است.

اما بعدها بعد از اینکه نقش قوام السلطنه را بازی کردم به من گفتند؛ آیا این کار را کردی؟ من گفتم جهت اینکه به هنر به دید ایدئولوژیک نگاه نمی کنم و دوست داشتم خودم یک بار این را تجربه کنم. از این اتفاق هم راضی هستم و تجربه بسیار خوبی بود.

برای من علی رغم بقیه که سینما حرفه ارزش هست، سینما یک دغدغه هست. من با آن، مدرنیته و فردیت خودم را تجربه می کنم. سینما هنری است که ما با جمع می بینیم و یک تفریح جمعی است که در عین حال می توانیم فردیت خودمان را حس کنیم لیکن امکان همزاد پنداری وجود دارد.

رمان را به صورت شخصی می خوانیم و جمعی تحلیل می کنیم. اینکه تماشاچیان عاشق بازیگران می شوند، علاقه نیست، یک آینه است که فردیت خودت را برایت رو کرده است.

در شعر “هرگز حدیث حاضر غایب شنیده ای/ من در میان جمع و دلم جای دیگر است” این “دلم جای دیگری است” در سینما وجود دارد و تو بی اختیار اشک می ریزی، تصویر العمل نشان می دهی. در واقع این می گوید که تو به عنوان انسانی که در دوره مدرن زندگی می کنی کجا ایستاده ای.

یکی از علت هایی که ما هنوز با سینما ارتباط برقرار نکرده ایم، این است که زندگی ما سنتی است ولی ادوات آن مدرن است و بین این دو نتوانستیم ارتباط برقرار کنیم. جهت همین با سینما هم شخصی برخورد می کنیم، این اتفاق در سنت می افتد که بخواهیم صحبتی از انتظار و تجربه پیشکسوتان داشته باشیم.

جهان مدرن این گونه نیست، تو را به خاطر پدر و یا نسب ات نمی شناسند. دنیا مدرن فرد را با تخصص اش می شناسد و با این تخصص خودت را معرفی می کنی. در دنیا سنتی همین که شما وابسته به شخص باشید، کافی است و می توانید مدیر و معاون بشوید چون به تو اطمینان دارند. در دنیا مدرن اطمینان معنی ندارد و عملکرد تو مهم است بنابراین سینما این فضا را ایجاد می کند و به همین دلیل، دغدغه من است و مهم هم نیست که کجای آن حضور دارید.

محمد علی نجفی که همچنان آرزوی ساخت فیلم سینمایی «خداوند الموت» را دارد، می‌گوید: «حرفه‌ام سینما نیست و سینماگر حرفه‌ای نیستم ولی دغدغه‌ام سینماست.»

آیا به خاطر همین است که شما مقطعی کارگردانی می کنید و مقطعی بازیگری و حتی طراح صحنه می شوید و مقطعی هم تهیه کنندگی را تجربه می کنید؟
دقیقا درست هست. همین که من در این فضا باشم و هنر متکثر را تجربه کنم، یک نوع خودشناسی است و همه لحظاتش برایم مهم است.

هنوز هم در دانشگاه تدریس می کنید؟
نه. در حال خواندن رُمان هایی هستم که در گذشته خوانده بودم و اکنون مجددا آن ها را مرور می کنم. در حال حاضر کتاب های «داستایوفسکی» را می خوانم؛ کتاب «ابله»، «قمارباز» و چند کتاب دیگر را تمام کردم و دوباره احساس کردم چقدر زندگی الان ما شبیه آخرهای قرن نوزدهم روسیه هست، آن ها هم مثل ما با غرب و مدرنیته و تقابل سنت با مدرنیته مسئله داشتند.

شما دوباره به کتاب هایتان رجوع کردید که به چه چیزی دست پیدا کنید؟
من احساس می کردم یک بخشی را نشناختم. در کتاب «در جستجوی وقت از دست رفته» باید خودتان آن را بخوانید و ببینید که چه فضایی را ساخته هست، ما در سنت حکایت داریم و حکایت به ما نصیحت می کند. شما هیچ حکایتی را نمی توانید نقد کنید ولی رمان قابل نقد است.

هفته پیش فرصتی پیش آمد و به کتاب فروشی رفتیم. کتابی دیدم به نام «یک پرونده کهنه» از رضا جولایی و با خواندن چند صفحه ابتدایی آن دریافتم که چقدر این کتاب خوب است و یک لحظه به خودم آمدم، دیدم که بخش زیادی از آن را خوانده ام، اینقدر برایم کشش داشت و خوشحال شدم که به چاپ دوم رسیده هست. این دنیای رمان است که می توانی خودت را در آن بیابی و آینه درونت هست. رمان و فیلم نقدپذیرند و از المان های مدرنیته هستند ولی در سنت اینگونه نیست.

یادم است نشریه چراغ جهت فیلم «سربه داران» نقد منفی مفصلی نوشته بود؛ یکی از فرزند ها آمد گفت که جوابشان را بدهید، من گفتم که امکان ندارد چنین کاری بکنم. کسی که این نقد را نوشته معلوم است که با دقت فیلم را دیده و همین که توانسته با دقت ببیند، حتما یک توصیه ای در فیلم وجود داشته هست. ما باید متوجه باشیم که نقد شدن مثل قرار گرفتن در یک استخر است که اگر حرکت نداشته باشد به گنداب تبدیل می شود ولی اگر جریان داشته باشد زلال می شود. نقد در جامعه مدرن و شهری نقش حرکت را دارد؛ اگر تو نقد نشوی مضمحل می شوی و این توصیه آقای طالقانی بود.

اول نمی فهمیدم که چه می گویند بعدها متوجه منظورشان شدم. یک بار حرف از ارتباط با مردم بود و با مردم گفت وگو داشتن یعنی چه! به من گفت اگر می خواهی ارتباطت را از دست ندهی در حد میانگین باقی بمان. اگر خیلی اوج بروی نخستین اتفاقی که می افتد این است که از مردم جدا می شوی سپس بیان کرد اشکال ندارد که اوج بایستی ولی این ارتباط را از دست خواهی داد.

در آن مدت یک سال و چند ماهه که اوایل انقلاب از فروردین ۵۸ تا مرداد ۵۹ سمت مدیریتی داشتم، این حرف را احساس کردم و جهت همین استعفا دادم و نتوانستم بمانم. هدفم این بود که فاصله بگیریم و خودم باشم و مدام حرف آقای طالقانی در گوشم بود که اگر می خواهی با مردم ارتباط داشته باشی باید میانگین باشی.

همیشه جهت آیت الله طالقانی طلب مغفرت و دعا می کنم که چه آموزش هایی به ما داد و این فاصله داشتن و نداشتن یعنی چه؟ من با مترو و اتوبوس رفت و آمد می کنم و جهت بعضی تعجب آور است ولی به این شیوه فضای جامعه را به خوبی می توان فهمید.

جالب است با اینکه اتوبوس و مترو به منزل شما نزدیک نیست ولی چنین کاری می کنید.
بله، یکی از تفریحات من این است که فضای دانشگاه و کتاب فروشی ها را بگردم. یک خاطره از چند سال پیش دارم که از فارابی در (۳۰ تیر) بعد از عاشورا پیاده می آمدم به سمت میدان فردوسی که سوار اتوبوس شوم. سر چهارراه استانبول یک پاساژ است که یک طرف در خیابان نادری است و یک طرف در خیابان فردوسی. تعدادی از مردم در حال فروختن دلار و یورو … بودند و این صدا در گوشم بود و همزمان که به خاطر محرم همه جا سیاه پوش بود شعر “باز این چه شورش است که در خلق آدم است…” را می خواندم و اصلا نفهمیدم کی رسیدم به میدان فردوسی و احساس کردم شورش الان همین هست. این با مردم بودن، پرسه زدن بدون نشانه و کار خاصی و فقط در بین آن ها بودن بسیار لذت بخش است.

یکی از دلایلی هم که این روزها می گویند سینما از مردم فاصله گرفته هست، برمی گردد به بازیگران و صورت های معروف که از جامعه فاصله دارند، این نقطه نظر درستی است؟
نه فقط این علت نیست. علت های متعدد دیگری هم دارد به علت اینکه الان حرف اول را اقتصاد می زند و به همان نسبت فرهنگ هم بیمار می شود. فرهنگ و اقتصاد مکمل هم هستند و اگر در یک جامعه سینمای درست داشته باشیم می توان فهمید که اقتصاد هم درست هست. کارگردانان بالاجبار باید در بین مردم باشند ولی اشکالی که است این است که فرهنگ شناور است و اقتصاد هم مریض است.

زمانی در دهه ۶۰ کسی هنرپیشه را به خاطر صورت اش گزینش نمی کرد بلکه به علت کاراکتری که مورد نیاز بود گزینش می شد. یادم است در «سربه داران» هنگامی که مرحوم بهجت محمدی را جهت «طُغای» گزینش کردیم آقای محتشم گفت که این قیافه اش تُرک است چطور می خواهد، مغول شود. من گفتم چیزی به اسم طراحی وجود دارد و هربار ۵ ساعت گریم آقای محمدی طول می کشید از ساعت ۷ صبح تا ۱۲ ظهر ولی صورت طغای در «سربه داران» ماندگار شد.

اگر آن اقتصاد و فرهنگ سلامت باشد محصول هم خوب خواهد شد. هنوز دنیا مصرفی تا آخرهای دهه ۶۰ نداشتیم و جامعه بر اساس نیازش می گذشت. از زمانی که جامعه شروع به مصرف می کند، اقتصاد حرف اول را می زند.

در نهایت می خواهم بگویم که اگر براساس کاراکتر سراغ هنرپیشه بروید حالا با او بده بستان می کنید. یکی از دلایلی که من پذیرفتم «قوام السلطنه» را بازی کنم کاراکتر است و اینکه خودم می خواستم آن را تجربه کنم. الان در سریال «نجوا» بازی می کنم در نقش آقای هرمزی که استاد ادبیات هست. شاهسواری گفت نجفی من این را جهت تو نوشته ام و دیدم اصلا جای بحث ندارد که کار کنم یا نه.

چرا دیگر کارگردانی نکردید؟ قرار بود «خداوند الموت» را بسازید.
من حرفه ام سینما نیست و سینماگر حرفه ای نیستم، من دغدغه ام سینماست و باید انگیزه کار را پیدا کنم. آن اتفاق و انگیزه هنوز جهت من نیفتاده هست، «خداوند الموت» کار عظیمی هست، اگر شرایطی پیش بیاید که «خداوند الموت» را بسازم با تمام انرژی آن کار را انجام خواهم داد.

این فیلم یک نوع دیگری از نگاه به تاریخ کشور عزیزمان ایران است از همان جنس نگاهی است که به نوعی در «سربه داران» داشتیم به همین علت هم هیچ توقع ندارم که امکان ساخت اش باشد ولی همین که توانستم سناریوی آن را با زن نغمه ثمینی دربیاورم خوشحالم، این یعنی ما یک پله جلو هستیم.

برگردیم به دوران کوتاه مدیریت شما در سینما، شما جزو هنرمندانی بودید که به نوفل لوشاتو جهت دیدار با امام خمینی رفتید، آیا این دیدار باعث گزینش شما شد؟
نه مهندس بازرگان به عنوان نخست وزیر مرا می آشنایی و به امام گفت که تنها کسی که از سینما اطلاع دارد ایشان هست. امام هم گفت؛ باشد.

به من اصلا نگفتند که ماجرا چیست؛ فقط گفتند باید برویم قم و بعد در شورای عالی انقلاب حضور پیدا کردم که بیش تر اعضایش را می شناختم ولی اصلا نگذاشتند من حرف بزنم.

پس این سِمت به نوعی به شما وظیفه شد.
بله. من هم می فهمیدم که ماجرا از چه قرار هست، تنها کاری که من توانستم انجام بدهم این بود که در سینما امنیت شغلی ایجاد کنم از این جهت که سینما در آن وقت به صورت کلی زیر پرسش بود. اصلا خود سینماگران باور نمی کردند که سینمایی وجود داشته باشد.

می شود زیاد راجع به این امنیت شغلی صحبت کنید؟ لیکن الان هم از جهت دیگری دچار مشکلاتی در بحث امنیت شغلی هستیم.
امنیت شغلی را از این جهت که به جای اینکه من تصمیم بگیرم، کسانی که دست اندرکار سینما هستند باید نظر بدهند. اول تلاش کردم از کسانی که سینمای متفاوتی دارند مثل آقای مهرجویی کمک بگیرم ولی بعد متوجه شدم دنیا آن ها فردی است و باید شرایطی باشد که آنها فیلم های خودشان را بسازند. بعد یک قشری بودند جوان که نه خیلی فیلم فارسی بودند و نه خیلی روشنفکر.

قرار شد که در انجمنی به نام انجمن بازیگران و صورت های معروف جمع بشویم. یادم است آقای محمد متوسلانی یک پرسش کرد گفت که یعنی ما باید از این به بعد فیلم اسلامی بسازیم؟ پاسخ دادم که نه، شما حق ندارید. هر کسی باید فیلمی را بسازد که خودش به آن اعتقاد دارد.

من اعتقادی به سینما و هنر اسلامی ندارم. من اعتقاد دارم که هنرمند مسلمان یا مارکسیست هر کاری بکند آن کار به اسلامی یا مارکسیستی بودن تبدیل می شود. اگر هر مسلمان فیلمی را بسازد تبدیل می شود به همانی که او هست. از یک سری فرزند هایی که فضاهای ما را حس کرده بودند همچون کامران قدکچیان، سیروس الوند، فخیم زاده و داوودنژاد هم دعوت کردیم، آمدیم و شروع کردیم راجع به سینما صحبت کردن بعد تهیه کننده ها آمدند و جلسات را گذاشتیم و به تدریج باور کردیم سینما وجود دارد.

و شما این چنین امنیت شغلی را جهت کسانی که دلواپس بودند، بعد از انقلاب سینما است یا نیست، ایجاد کردید.
به یاد دارم که آقای واروژ کریم مسیحی و داریوش فرهنگ و یک نفر دیگر به دفتر ما آمدند. داریوش فرهنگ را به علت تئاترهایش که پیش از انقلاب دیده بودم می شناختم و واروژ کریم مسیحی را دورادور می شناختم چون دستیار آقای رضایی بود. بعد من رو به آن ها گفتم که می دانید، من آیا اینجا آمده ام؟! جهت اینکه شما بتوانید فیلمتان را بسازید؛ «به همین سادگی».

فیلم های روز سینما را دنبال می کنید؟
هم بله و هم نه. ولی یادم می آید جهت فیلم سیروس الوند که قبل از انقلاب ساخته بود و قرار بود اکران شود به مسجد لُرزاده رفتیم. با آقای عمید زنجانی که روحانی است و امام جماعت آنجا بود صحبت کردیم و فیلم اکران شد. منزل ما شعبه سینمایی شده است بود و همه می آمدند منزل ما گپ می زدیم باهم. از کیمیایی گرفته تا ایرج قادری به منزل ما می آمدند و بحث می کردیم.

در صحبت هایتان به بحث امنیت شغلی اشاره کردید. ما الان هنوز هم بحث امنیت شغلی را داریم ولی به طریقی دیگر. در واقع یکسری آدم های غیر حرفه ای وارد این حوزه می شوند و جای حرفه ای ها را گرفته اند.
من هم یک تجربه داشتم و این مسئله جهت خودم هم پیش آمد. علتش این است که شرایط سینما متغیر هست. یک اتفاقی در تکنولوژی افتاده و همه چیز دیجیتال شده است است و یک نسلی که فرهنگ ارزش نزدیک به دیجیتال است وارد سینما شده است اند. این اتفاقی که می گویی اتفاقی است که در تکنولوژی افتاده هست. باید به این باور برسیم که تکنولوژی وسیله نیست و فرهنگ است یعنی تو با دوربین، تفاوت داری با تو بدون دوربین.

ما یک مقطع گذر از سنت به مدرنیته را داریم. یک مقطعی در تکنولوژی هم داریم که گذر از آنالوگ به دیجیتال هست. یک عده می آیند که تسلط ارزش زیاد از من است و همه چیز را دارند آن ها با گوشی تلفن همراه و گوشی هم فیلم می گیرند. بنابر این علت این اتفاقات همین است و قابل کنترل هم نیست و باید خودش جای خودش را باز کند. همچنین باید در منزل سینما و معاونت سینمایی به تعاریف جدیدی برسیم.

در سفرم به آمریکا دفعه اول که به استودیو یونیورسال رفتم حیرت زده بودم و آن جا باورم شد که آیا آمریکا می گوید فیلم سازی فقط مخصوص ما است و باید به ما سفارش بدهند. آن جا معلوم بود که هنگامی که می گویند تکنولوژی فرهنگ است به چه معنا هست. این را باید بفهمیم و به این باور باید برسیم که تکنولوژی فقط وسیله نیست و می تواند فرهنگ باشد.

آقای نصیریان می گفت به نظر من این وسیله کَمِرا camera هست. دوربین آن است که با آن دور را می بینیم. بعدها دیدم چه حرف جالبی زد، این یعنی یک پدیده است که با آن جهانی را تعریف می کنی مثل حرف طالقانی که می گفت اگر می خواهی ارتباط ات حفظ شود باید میانگین بمانی.

در فرزند هایی که در آن وقت در سینما مشغول شدند، تنها من بودم که پدرم روحانی بود یک روحانی معمولی هم نبود یعنی هنگامی که فوت شد در مسجد خودش دفنش کردند. یک روز که سر خاکش رفته بودم و قرآن می خواندم شخصی که داشت وضو می گرفت و نمی دانست من چه کسی هستم، رو به من گفت من نمی دانم تو که هستی ولی تا حاجت نگرفتی نرو چون من یک مشکلی داشتم و حاجتم را گرفتم مطمئن باش می دهد. امام خمینی روز سومی بود که آمده بود زنگ زد به پدرم به علت مدرس که با هم ارتباط علمایی و غیره داشتند ولی من نخواستم مشغول کارها و مسئولیت های دولتی شوم، برایم امکانش راحت بود ولی یکی دلایل اش همین حرف طالقانی بود؛ یک حرفی هم از دکتر شریعتی دارم، گفت نجفی می دانی چه زمانی موفق می شوی؟ هنگامی که درگیر نام و نان نباشی. گول این چیزها را نخور و تا حدی توانستم به آن برسم.

رئیس لابراتوآر تلویزیون هنگامی که می خواست تیتراژ «سربه داران» را بسازد با اشاره به ساختمان بزرگ آرشیو و لابراتوآر تلویزیون گفت اینجا را می بینی همه اش در این میز هست. گاهی پسرم هم از من حرفه ای تر است ولی من به روی خودم نمی آورم. این یک اتفاقی است که افتاده و الان همه چیز سریع تر پیش می رود. در گذشته مشکل کار بسیار زیاد بود و جهت پیدا کردن یک پلان باید کلی وقت می گذاشتیم ولی الان در چند ثانیه این امکان فراهم می شود. بنابراین قبل از اعتراض باید این چیزها را بشناسیم و کسانی که تصمیم گیری می کنند باید این ها را بدانند. باید بپذیریم آن سال ها که می گفتند رادیو، تصویر و تلویزیون حرام هست، یکی از چیزهایی که نوفل لوشاتو و رهبر انقلاب را جهانی کرد همین رادیو، تلویزیون و کَمِرا بود.

آقای نجفی! بزرگ ترین حسرت شما چیست؟
به این پرسش نمی خواهم جواب بدهم چون هر چه باشد حالت شعار گونه می گیرد و فقط آرزوی من این است که قبل از مُردنم «خداوند الموت» را بسازم.

در خانواده ۵ نفری ما همه درگیر مسال فرهنگی هستیم و این از آرزوهای من بود. پسرم در فلسفه تخصص دارد و کتاب «تکرار» را ترجمه کرده هست، به تازگی هم کتاب «کیارستمی و فلسفه» را نوشته است و پسر دیگرم درگیر فیلم و تئاتر است و دخترم هم آهنگساز است و کلاس های محتلفی هم در همین جا برگزار می شود.

و پرسش آخر اینکه چه شد که پذیرفتید برایتان بزرگداشت برگزار شود؟
وقتی آقای سیمون سیمونیان با آن حس عاطفی و انسانی گفت که می خواهیم برایت بزرگداشت بگیریم، احساس کردم هر چه بگویم به نوعی ایجاد تفاوت است و نمی خواستم این برداشت بشود. عده ای تصمیم گرفتند و به یک دلایلی به من گفتند شما شرکت کنید. امیدوارم یک اتفاقی بیفتد، من این تعارف را خیلی قبول ندارم، آدم ها براساس دلایل خودشان چه حقیقی باشد و چه نه، تعریف تو را می کنند، تو نباید باور کنی چون دیکتاوری همین هست، بعد یواش یواش فکر می کنید که متفاوت اید. این اضمحلال تدریجی شماست و من فقط می توانم به این تصمیم بگویم متشکرم، لیکن که وقت گذاشتند فکر کردند و تصمیمی گرفته اند و من هم اندازه خودم را می دانم.

در «معمای شاه» گفتند باید قرارداد بنویسی و من یک قیمتی را بداهه گفتم، ولی مدیر تولید گفت که بسیار کم است و تقریبا یک برابر و نیمش کرد. در پروژه بعدی من باز هم گفتم نمی دانم و آن ها را ارجاع دادم به مدیر تولید سریال معمای شاه و در نهایت آن ها یک رقمی را نوشتند که من فقط رفتم و امضا کردم. از اینکه کسی فکر کند که من خودم را بالاتر یا پایین تر می پندارم، خوشم نمی آید ولی از اینکه کسی من را نقد کند خیلی استقبال می کنم. این یعنی کسی من را دوست داشته است و به من فکر کرده که چیزی نوشته است و جهت کسی که به تو فکر کند باید احترام قائل باشی.

با محمدعلی نجفی خارج از گود «سربه‌داران»

محمد علی نجفی که همچنان آرزوی ساخت فیلم سینمایی «خداوند الموت» را دارد، می‌گوید: «حرفه‌ام سینما نیست و سینماگر حرفه‌ای نیستم ولی دغدغه‌ام سینماست.»

ایسنا

واژه های کلیدی: سینما | فرهنگ | نمایش | انقلاب | سینمای | سینمایی | سینماگران | نمایشنامه

با محمدعلی نجفی خارج از گود «سربه‌داران»

با محمدعلی نجفی خارج از گود «سربه‌داران»

دانلود


دانلود فایل ها

نویسنده : topsblog